• रायझोपीक (Rhizobium 5×107 cell/gm) हे नायट्रोजन निश्चित करणारे जैव खत आहे. सर्व कडधान्य पिकांसाठी उपयुक्त (हरभरा, वाटाणा, उडीद, मसूर, सोयाबीन, शेंगदाणे, बरसीम इ.) रायझोपीक स्वतंत्रपणे नायट्रोजन निश्चित करू शकत नसल्यामुळे, ते मुळांशी जोडून वनस्पतींशी सहजीवन जोडते. शेंगायुक्त वनस्पती आणि नोड्यूल तयार करतात. • हे गाठी नंतर जमिनीतील वातावरणातील नायट्रोजनचे निराकरण करतात आणि त्याचे अमोनियामध्ये रूपांतर करतात जे शेंगांद्वारे शोषले जाते आणि चांगले उत्पादन आणि वाढ होते. • ड्रीपद्वारे, आळवणी , पाटपाण्याद्वारे सोडा
